Zaufanie, miłość i otwarta komunikacja to kluczowe filary, na których budujemy relacje z najbliższymi, jednak w sytuacjach konfliktowych i stresowych najczęściej ustępują one miejsca złości, frustracji oraz rozczarowaniu. Jak wynika z badania dotyczącego potrzeb emocjonalnych i kompetencji relacyjnych, zdecydowana większość z nas czuje się dobrze przygotowana do odczytywania uczuć bliskich, a w walce ze stresem i problemami stawia na aktywne szukanie rozwiązań oraz rozmowę. Jak wyglądają emocje i strategie Polaków radzenia sobie w życiu prywatnym?

Motywatory działania w relacjach z innymi

Jak wynika z badania “Emocje Polaków w bliskich relacjach” serwisu Prezentmarzeń głównymi motywatorami do działania w relacjach z innymi są dla respondentów miłość, zaufanie oraz troska. Ponad jedna trzecia ankietowanych (34%) uznała miłość za najsilniejszy bodziec relacyjny, a ponad co czwarta osoba wskazała na zaufanie (22%). Chęć otoczenia innych troską motywuje do działania 18% badanych, natomiast nadzieja stanowi kluczowy impuls dla 12% respondentów. Znacznie mniejszą rolę napędową w relacjach odgrywają podziw (8%) oraz duma (6%).

Kluczowe kompetencje emocjonalne

Zdaniem respondentów najważniejszymi kompetencjami emocjonalnymi są sprawna komunikacja oraz empatia. Ponad jedna trzecia badanych (36%) uznała komunikację za absolutnie kluczową umiejętność, a ponad jedna czwarta (27%) wskazała na empatię. Znaczącą rolę w ocenach ankietowanych odgrywa również zdolność do współpracy (16%) oraz asertywność (12%). Zdecydowanie mniejsze znaczenie w kontekście kompetencji emocjonalnych przypisano przywództwu (5%) oraz perswazji, na którą wskazało zaledwie 4% respondentów.

Ocena własnych zdolności do rozpoznawania emocji u bliskich

Zdecydowana większość respondentów wysoko ocenia swoją zdolność do odczytywania stanów emocjonalnych u bliskich osób. Blisko połowa badanych (48%) uważa, że potrafi dobrze rozpoznawać emocje u najbliższych, a niemal co czwarta osoba (23%) ocenia tę umiejętność bardzo dobrze, co daje łącznie 71% ocen pozytywnych. Przeciętne zdolności w tym zakresie deklaruje 22% ankietowanych. Problemów z rozpoznawaniem emocji u bliskich doświadcza zaledwie znikomy odsetek badanych – odpowiedź „słabo” wybrało 6% respondentów, natomiast „bardzo słabo” zaledwie 1%.

Sytuacje sprzyjające odczuwaniu zazdrości

Zazdrość w relacjach międzyludzkich ujawnia się u respondentów przeważająco w obszarze związków partnerskich. Wyraźna większość badanych (58%) wskazała relacje z partnerem jako sytuację, w której najczęściej odczuwa to uczucie. Drugim pod względem liczebności obszarem okazała się grupa znajomych (15%), a tuż za nią uplasowały się relacje zawodowe (13%). Zdecydowanie rzadziej zazdrość towarzyszy ankietowanym w ogólnych relacjach rodzinnych (9%) oraz w kontaktach z rodzeństwem (5%).

Najczęściej doświadczane trudne emocje w bliskich relacjach

Spośród negatywnych stanów emocjonalnych w bliskich relacjach respondenci najczęściej doświadczają smutku oraz gniewu. Ponad jedna trzecia ankietowanych (36%) wskazała smutek jako najbardziej powszechną trudną emocję, a niewiele mniej osób (29%) zadeklarowało częste odczuwanie gniewu. Doświadczanie wstydu dotyczy 15% badanych, natomiast strachu – 12%. Najrzadziej wymieniane były emocje o charakterze odrzucenia: pogardę zadeklarowało 5% respondentów, a wstręt zaledwie 3%.

Emocjonalne reakcje w sytuacjach konfliktowych i podczas kłótni

W sytuacjach konfliktowych i podczas kłótni respondenci reagują głównie silnymi, reaktywnymi emocjami, na czele ze złością i frustracją. Ponad cztery na dziesięć osób (42%) wskazały złość jako dominującą emocję w trakcie nieporozumień, a niemal co czwarta (24%) zadeklarowała frustrację. Poczucie rozczarowania towarzyszy sporem u 17% badanych. Łagodniejsze lub nastawione na wycofanie emocje pojawiają się rzadziej — smutek stanowi główną reakcję dla 10% respondentów, natomiast lęk przed utratą relacji odczuwa w takich momentach 7% ankietowanych.

Reakcje emocjonalne na zawiedzione zaufanie

W sytuacjach, gdy ktoś zawodzi zaufanie respondentów, dominuje poczucie rozczarowania oraz złość. Prawie jedna trzecia ankietowanych (31%) wskazała rozczarowanie jako główną emocję towarzyszącą takiemu doświadczeniu, a niemal co czwarta osoba (23%) odczuwa wówczas złość. Smutek stanowi podstawową reakcję dla 18% badanych. Z kolei na rozgoryczenie oraz frustrację wskazało odpowiednio 13% i 12% respondentów. Wstyd okazał się zdecydowanie najrzadziej wybieraną odpowiedzią, uzyskując zaledwie 3% deklaracji.

Sposoby rozwiązywania konfliktów w relacjach

Rozwiązywanie konfliktów emocjonalnych w relacjach opiera się u respondentów przede wszystkim na otwartości, empatii oraz poszukiwaniu kompromisowych rozwiązań. Największa grupa badanych (34%) radzi sobie z nieporozumieniami poprzez otwartą rozmowę o własnych uczuciach, a ponad jedna czwarta (27%) dąży do zrozumienia perspektywy drugiej strony. Co piąta osoba (22%) stawia na wypracowywanie kompromisów. Zdecydowanie rzadziej respondenci sięgają po wycofanie lub bezpośrednią skruchę — unikaniem konfrontacji i oddalaniem się ratuje się 9% ankietowanych, natomiast gotowość do przeproszenia i przyznania się do błędu zadeklarowało 8% badanych.

Strategie regulacji negatywnych emocji

Najpopularniejszym sposobem respondentów na regulację negatywnych emocji jest poszukiwanie wsparcia w rozmowie z bliską osobą oraz praca nad własnym nastawieniem psychicznym. Rozmowę z bliskimi wybiera jako swój główny mechanizm 29% badanych, natomiast co czwarta osoba (25%) stara się poradzić sobie z trudnymi emocjami poprzez skupienie uwagi na pozytywnych myślach. Prowadzenie dziennika emocji jest praktykowane przez 15% ankietowanych, a aktywność fizyczna stanowi klucz do równowagi dla 13% respondentów. Najmniej popularnymi metodami okazały się bezpośrednie techniki wyciszające: głębokie i świadome oddychanie wskazało 10% badanych, z kolei medytację lub praktyki relaksacyjne wybiera 8% ankietowanych. - mów Aleksandra Skimina, psycholog, Prezentmarzeń

Postawy i strategie radzenia sobie z trudnościami

W sytuacji spotkania z trudnościami respondenci stawiają przede wszystkim na aktywne poszukiwanie rozwiązań oraz wyciąganie wniosków z własnych błędów. Największy odsetek badanych (29%) zadeklarował, że radzi sobie z wyzwaniami poprzez nastawienie na rozwiązywanie problemów i naukę, podczas gdy niemal co czwarta osoba (23%) opiera swoje działanie na pozytywnym podejściu i wierze we własne możliwości. Zbliżoną popularnością cieszy się postawa oparta na cierpliwości i wytrwałości (22%). Z kolei na poszukiwanie wsparcia u innych osób stawia 14% ankietowanych, a motywowanie się do dalszej pracy mimo przeciwności zadeklarowało 12% pytanych.

Emocje towarzyszące stresowi w relacjach z bliskimi

Sytuacje stresowe w relacjach z bliskimi wyzwalają u respondentów przede wszystkim niepokój, frustrację oraz złość. Blisko jedna trzecia badanych (30%) wskazała niepokój jako dominującą emocję w trudnych momentach relacyjnych. Na kolejnych miejscach uplasowały się na równi frustracja (18%) i złość (18%). Smutek jako główną reakcję emocjonalną zadeklarowało 12% ankietowanych, natomiast lęk – 10%. Zdecydowanie najrzadziej w kontekście stresu w relacjach pojawiały się tęsknota (6%) oraz spokój (6%).

Metody radzenia sobie ze stresem

W sytuacjach stresowych respondenci stawiają przede wszystkim na konstruktywne rozwiązywanie problemów krok po kroku oraz poszukiwanie wsparcia emocjonalnego. Największy odsetek badanych (30%) radzi sobie ze stresem poprzez eliminację rozpraszaczy i koncentrację na zadaniu, a blisko co czwarta osoba (24%) opiera swoje działanie na tworzeniu planu i porządkowaniu myśli. Zbliżoną popularnością cieszy się dzielenie się obawami z bliskimi, na które wskazało 25% ankietowanych. Metody ukierunkowane bezpośrednio na ciało i wyciszenie uzyskały mniejszy odsetek odpowiedzi: ćwiczenia fizyczne rozładowujące napięcie wybiera 11% badanych, natomiast aktywne oddychanie i medytację stosuje 10% respondentów.

Raport „Emocje Polaków w bliskich relacjach społecznych” zostało zrealizowane przez serwis Prezentmarzeń w 2026 r. na próbie N = 1723 respondentów metodą CAWI